Karşılıklı hakaretleşme olayları Türk Ceza Kanunu’nun 129. maddesi kapsamında özel bir düzenleme ile ele alınmıştır. Bu düzenleme bir kimsenin diğerine yönelik hakaretine karşılık olarak aynı nitelikte söz ve davranışlarda bulunulması durumlarında uygulanmakta ve failin ceza tayininde belirleyici rol oynamaktadır.
Karşılıklı hakaretleşme olaylarına ilişkin bu özel hükümler ceza hukuku sisteminin adalet ve orantılılık ilkelerine uygun bir çerçeve oluşturmaktadır. Böylelikle haksız bir saldırıya karşılık verilen tepki ile tamamen sebepsiz bir hakaretin eşit muameleye tabi tutulması önlenmektedir.
Bu yazıda karşılıklı hakaret suçunun tanımı, uygulanma koşulları, ceza müeyyideleri ve yargı kararları ışığında detaylı bir inceleme sunulmaktadır.
Karşılıklı Hakaret Suç Mudur?
Evet, karşılıklı hakaret bir suçtur.
Ancak bu durum tek taraflı hakaret suçundan farklı bir hukuki muameleye tabi tutulur. Türk Ceza Kanunu’nun 129/3 maddesi uyarınca tarafların birbirlerine hakaret etmeleri halinde her iki taraf da hakaret suçunun faili konumuna girmektedir.
Hakaret suçunun faili olmak için bir kimsenin diğer bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmesi ya da küfür etmesi yeterlidir.
Hakim olayın özelliklerine, tarafların davranışlarının orantısına, ilk haksız hareketin kimden kaynaklandığına ve hakaretlerin içeriğine göre taraflardan birine veya her ikisine ceza verebilir, cezada indirime gidebilir veya tamamen cezasızlık kararı verebilir.
Karşılıklı hakaret nedeniyle açılan davalarda rehberlik ve hukuki destek için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Hakaret Suçunun Karşılıklı Olarak İşlenmesi Halinde Özellikli Durumlar Nelerdir?
Hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi halinde birçok özellikli durum ortaya çıkmaktadır:
1. İkiden Fazla Kişi Arasında Gerçekleşme
Madde metninde herhangi bir sınırlama bulunmaması nedeniyle olayın gelişimine göre ikiden fazla kişinin birbirlerine yönelik hakaret eylemleri TCK 129/3 kapsamında değerlendirilmektedir.
Bir topluluk tarafından hakarete uğramış mağdurun topluluktan birine, birkaçına ya da topluluğun tamamına karşı hakaret etmesi durumunda da bu madde uygulanabilmektedir.
2. Yakın Akrabalar Açısından Değerlendirme
Bazı hakaret içerikli sözler muhatabına yöneldiğinde aynı zamanda muhatapla çok yakın bağı bulunan bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını ihlal edebilir.
Muhatabın yakın akrabasının karşılık vermesi halinde TCK’nın 129/3 maddesinden yararlanabilmesi mümkündür.
3. Şikayetin Geri Alınması Durumu
Hakaret suçunun şikayete tabi olduğu durumlarda taraflardan birisi yargılama sırasında şikayetinden vazgeçebilir.
Bu durumda şikayeti geri alan taraf için CMK’nın 223/4 maddesine göre düşme kararı verilir. Diğer taraf için ise olayın mahiyetine göre cezadan indirim yapılabilir veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilebilir.
4. Derhal Karşılık Verme Zorunluluğunun Olmaması
Huzurda hakaret durumunda çoğunlukla aynı anda karşılık verilmesi söz konusu olur.
Ancak içinde bulunulan ortam gibi birtakım sebeplerle hakarete hemen karşılık verilememesi de mümkündür.
Örneğin kadınların içinde olduğu bir mekanda hakarete uğrayan kişi terbiyesizlik yapmamak için anında karşılık vermeyip dışarı çıkınca hakaretle cevap verebilir.
5. Makul Süre Değerlendirmesi
Karşılıklı hakaretler arasındaki zamanın makul düzeyde olup olmadığı hakim tarafından araştırılmalıdır.
Gıyapta hakaret veya basın yoluyla hakaret hallerinde öğrenilme anından sonra karşılık verilmesi halinde hakaret karşılıklı sayılır.
Karşılıklı Hakaret Hükmünün Uygulanma Koşulları
Karşılıklı hakaret hükmünün uygulanabilmesi için belirli koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:
- Her İki Suçun da Hakaret Suçu Olması: TCK’nın 129/3 maddesinin uygulanabilmesi için işlenen her iki suçun da hakaret suçunu oluşturması gerekmektedir. Karşılıklı olarak işlenen suçların her ikisinin de yasanın 125. maddesinde düzenlenen genel hakaret suçu kapsamında olması şarttır.
- Özel Hakaret Suçlarında Uygulanamaması: Cumhurbaşkanına hakaret gibi özel tahkir suçlarında TCK 129/3 hükmünün uygulanması mümkün değildir. Bu sınırlama hükmün uygulama alanını yalnızca genel hakaret suçlarıyla sınırlandırmaktadır.
- Hakaret Türleri Arasında Fark Gözetilmemesi: Hakaret eyleminin somut bir fiil ya da olgu isnadı şeklinde olması veya sövme biçiminde gerçekleşmesi arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Suçlardan birisinin basit hakaret diğerinin nitelikli hakaret olması da hükmün uygulanması açısından önem arz etmez.
- İlk Hakaretin Hukuka Aykırı Olması: İlk hakaret eden kişinin eyleminin hukuka aykırı olması gerekmektedir. İlk hakaret fiilinin haksızlığı karşılıklı hakaret hükümlerinin uygulanmasında temel bir koşul oluşturmaktadır.
- Cezalandırılabilirlik Şartı Aranmaması: İlk hakaretin haksız olmasının yanında ayrıca cezalandırılabilir olması şart değildir. Örneğin ilk hakaret eden kişinin yasama dokunulmazlığına sahip olması bu kişinin hakaretine karşı hakaret suçu işleyen failin hükümden faydalanmasını engellemez.
- Hukuka Uygunluk Nedenleri İle İlişkisi: İlk hakaret eden kişi bir hakkını kullanmakta veya bir görevi yerine getirmekte ise hukuka uygunluk sebebine dayandığından buna karşılık veren kimse bu hükümden faydalanamayacaktır. Örneğin terbiye hakkı çerçevesinde çocuğunu azarlayan babaya karşılık veren çocuk hakkında TCK 129/3 maddesi uygulanamaz.
- Nedensellik Bağı Gerekliliği: Her iki hakaret arasında nedensellik bağının bulunması şarttır. İkinci hakaret fiilini işleyen failin ilk hakaret fiilinin etkisinde kalarak bu fiili işlemesi gerekmektedir.
- Zaman Bakımından Değerlendirme: Karşılıklı hakaretin aynı anda veya aynı yerde yapılmış olması gerekmez. Ancak iki hakaret arasındaki sürenin makul olması ve nedensellik bağını ortadan kaldırmayacak uzunlukta olması gerekir.
Karşılıklı Hakaretin Cezası Nedir? (2025)
Karşılıklı hakaret suçunun cezası, tarafların davranışlarının ağırlığı ve orantısına bağlı olarak değişiklik göstermektedir.
| Karşılıklı Hakaretin Niteliği | Olay Tanımı (Tarafların Davranışı) | İndirim Oranı | Temel Ceza | İndirim Sonrası Ceza |
| Hafif ve Eşit Düzeyde Hakaret | Her iki taraf da aynı düzeyde basit küfür kullanmış ve olay çabuk bitmiştir. | 1/4 oranında | 18 ay hapis | ~13.5 ay hapis |
| Orta Düzeyde Karşılıklı Hakaret | Taraflar birden fazla kez birbirlerine hakaretle cevap vermiş ancak aile onuruna dokunmamıştır. | 1/3 oranında | 12 ay hapis | ~8 ay hapis |
| Ağır ve Dengesiz Hakaret | Bir taraf ağır küfürle karşılık vermiş, diğer taraf hafif sözler söylemiştir. | 1/2 oranında | 10 ay hapis | ~5 ay hapis |
| Çok Ağır Karşılıklı Hakaret | Her iki taraf da ağır küfürler etmiş ve aile onurunu ihlaflı söz söylemiştir. | 2/3 oranında | 8 ay hapis | ~2.5 ay hapis |
| Aleni Şekilde Yapılan Karşılıklı Hakaret | Hakaretlerin Twitter, Facebook gibi sosyal medyada veya sokak gibi halka açık yerlerde yapılmış olması durumu. | Ek 1/6 artırım + indirim | 6 ay hapis | Artırım ve indirim sonrası belirlenir |
| Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Durumlar | Tarafların yaşam koşulları, olayın ortaya çıkış nedeni ve tarafların davranışları göz önünde bulundurulduğunda ceza vermemenin daha uygun görülmesi durumu. | Ceza verilmez | – | Beraat kararı |
TCK 129/3 maddesi uyarınca hakim olayın mahiyetine göre taraflardan birine veya her ikisine ceza indirimini ya da cezasızlığı uygulamakta takdir yetkisini kullanmaktadır.
Cezada indirim yapılacaksa maksimum 2/3 oranında indirim söz konusu olur ve hakim somut olayın özelliklerine göre indirimin oranını belirler.
Haksız Fiile Tepki Olarak Hakarette Ceza İndirimi Şartları Nelerdir?
Haksız fiile tepki olarak işlenen hakaret suçunda ceza indirimi yapılabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:
- Haksız Fiilin Varlığı: Ortada mağdurun gerçekleştirdiği bir haksız fiil bulunmalıdır. Bu fiil hukuka aykırı olmalı ve hakaret eden kişinin öfkesini haklı kılacak nitelikte olmalıdır.
- Doğrudan Tepki Olarak Yapılması: Hakaretin haksız fiile doğrudan tepki olarak yapılması gerekmektedir. Failin davranışı ile haksız fiil arasında zaman bakımından makul bir yakınlık olmalıdır. Çok sonra gerçekleştirilen hakaret artık tepki niteliğinde sayılmaz. Hakarete hemen karşılık verilmesi zorunlu olmasa da makul bir süre içinde tepki verilmesi gerekir.
- Failin Kusurunun Hafiflemesine İmkan Tanıması: Failin kusurunun hafiflemesine imkan tanıyacak ölçüde haksız bir provokasyonun bulunması gerekmektedir. Bu düzenleme aslında cezayı kaldıran veya azaltan nedenler içinde özel bir görünüm biçimidir.
- Hukuka Uygunluk Nedenleriyle İlişkisi: İlk hakaret eden kişi bir hakkını kullanmakta veya bir görevi yerine getirmekte ise hukuka uygunluk sebebine dayandığından buna karşılık veren kimse bu hükümden faydalanamaz.
- Tepkinin Niteliği ve Orantılılığı: Haksız fiile çok aşırı bir tepki verilmesi durumunda ceza indiriminin kapsamı daralmaktadır. Mahkeme haksız fiilin ağırlığı ile verilen tepkinin orantısını değerlendirerek indirim oranını belirler.
| Haksız Fiile Tepki Hakaretinin Niteliği | Haksız Fiilin Ağırlığı | İndirim Oranı | Örnek Durum |
| Hafif Hakaretle Tepki | Basit sözlü hakaret veya alay | 1/4 oranında | Birinin “aptal” denmesine karşılık “saygısız” demesi |
| Orta Düzeyde Hakaretle Tepki | Tekrarlanan hakaret veya küfür | 1/3 oranında | Birinin defalarca küçük düşürücü sözler söylemesine karşılık hakaretle cevap vermesi |
| Ağır Hakaretle Tepki | Fiziksel saldırı tehdidi veya ağır küfür | 1/2 oranında | Birinin yumruk atmasına karşılık ağır hakaretle cevap vermesi |
| Çok Ağır Hakaretle Tepki | Kasten yaralama gibi ağır suç | Ceza verilmez | Birinin ciddi şekilde darp edilmesine karşılık hakarete başvurması |
| Orantısız Tepki | Küçük hakaret karşısında aşırı tepki | Sınırlı indirim | Hafif sözlü hakaret karşısında çok ağır küfürler etmesi |
| Meşru Müdafaa Kapsamında | Terbiye hakkı veya görev kapsamında yapılan fiil | İndirim uygulanmaz | Öğretmenin uyarmasına karşılık öğrenci tarafından hakaret |
Hafif bir hakaret karşısında çok ağır ve tehditkar hakaretlerde bulunulması halinde indirim sınırlı kalır. Ciddi bir saldırı veya ağır bir tahrik karşısında verilen tepki daha hafif hakaret niteliğinde ise ceza tamamen kaldırılabilir.
Karşılıklı Hakaret Suçu ile İlgili Yargıtay Kararları
Yargıtay kararları karşılıklı hakaret suçunun uygulanmasında önemli içtihatlar oluşturmuştur.
Bu örnek kararlar mahkemelere rehberlik ederek somut olayların nasıl değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir:
Olayın Çıkış Nedeni ve Gelişmesi İncelenmelidir:
Yargıtay 18. Ceza Dairesi (E. 2015/4428, K. 2015/5357) kararında, karşılıklı hakaret iddiası ileri sürüldüğünde olayın sadece sonucu değil, çıkış nedeni ve gelişim süreci de incelenmesi gerektiği belirtilmiştir. Mahkemeler olayın nasıl başladığını, tarafların davranışlarının sırasını ve ilk haksız hareketin kimden geldiğini araştırmalıdır.
Tanık İfadeleri Göz Önünde Bulundurulmalıdır:
Yargıtay 18. Ceza Dairesi (E. 2015/9336, K. 2015/7161) kararında, tanıklar karşılıklı hakaretleri duyduklarına dair ifade verse bile mahkemenin tanıkların ifadelerine neden itibar etmediğini gerekçelendirmemesi ve doğrudan beraat kararı vermesi bozma sebebi olmuştur. Tanık ifadeleri dikkatle değerlendirilmeli ve yeterli gerekçe ile reddedilmelidir.
Karşılıklı Hakaret Sonrasında İşlenen Diğer Suçlar Ayrı Değerlendirilir:
Yargıtay 15. Ceza Dairesi (E. 2015/12794, K. 2016/5530) kararında, trafikte tarafların karşılıklı hakaret ettikten sonra birinin başka bir suç işlemesi durumunda bu diğer suçun ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği gösterilmiştir. Karşılıklı hakaret ile sonrasında işlenen suçlar birbirine karıştırılmamalıdır.
İlk Haksız Hareketin Kimden Kaynaklandığı Tespit Edilmelidir:
Yargıtay 1. Ceza Dairesi (E. 2021/1591, K. 2021/2887) kararında, ilk haksız hareketin kimden kaynaklandığı şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlenemediğinde bu şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Eğer ilk hakaret edenin kim olduğu tespit edilemiyorsa, “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi uygulanmalı ve ceza indiriminin asgari oranı (1/4) seçilmelidir.
Sahte Hesapla Hakarete Başlayan Taraf Daha Ağır Cezalandırılır:
Yargıtay 12. Ceza Dairesi (E. 2020/4492, K. 2021/6106) kararında, sanık tarafından sahte facebook hesabı açılarak başlatılan karşılıklı hakaretlerde ilk haksız hareketin sanıktan kaynaklandığı için TCK’nın 29. maddesine göre haksız tahrik indirimi uygulanamayacağı belirtilmiştir. İlk haksız hareketi yapan taraf daha ağır şekilde cezalandırılabilir.
Kaba Söz ile Hakaret Arasında Fark Vardır:
Yargıtay 4. Ceza Dairesi (E. 2021/20045, K. 2024/396) kararında, “terbiyesiz herif” ve “lan” gibi ifadelerin kaba söz olup hakaret niteliğinde olmadığı belirtilmiştir. Her sert söz hakaret suçu oluşturmaz. Söz konusu ifadenin kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edici nitelikte olması gerekir. Bu karara göre birinci tarafın çok ağır hakaretlerde bulunması ve ikinci tarafın hafif sözler söylemesi TCK 129/3 kapsamında karşılıklı hakaret sayılmayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Karşılıklı hakaret suçu ile ilgili diğer merak edilen soruları sizin için yanıtladık.
Karşılıklı küfür suç mudur?
Evet, karşılıklı küfür bir suçtur ve TCK 125. maddesinde düzenlenen hakaret suçu kapsamına girmektedir.
Küfür etmek sövmek suretiyle hakaret suçunu oluşturmakta ve ceza yaptırımları öngörülmektedir.
Ancak TCK 129/3 uyarınca karşılıklı küfürleşme halinde mahkeme cezada indirim yapabilir veya ceza vermekten vazgeçebilir.
Karşılıklı hakaret suçu sicile işler mi?
Evet, karşılıklı hakaret suçundan kaynaklı mahkumiyet kaydı sicile işlenmektedir.
Mahkemenin ceza vermemesi veya cezada indirime gitmesi kararı alınsa bile suçun işlendiğine dair bir belge ortaya çıkmaktadır.
Karşılıklı hakaret edilmesi halinde manevi tazminat davası açılabilir mi?
Evet, karşılıklı hakaret edilmesi halinde her iki taraf da manevi tazminat davası açabilir.
Mahkeme tarafların kişilik haklarının saldırıya uğradığını, olayın karşılıklı olduğunu ve tarafların sosyal durumlarını dikkate alarak her iki tarafa da tazminat hükmederek karar verebilir.
İlk haksız hareketin kaynaklarını ve hakaretlerin orantılılığını değerlendirilerek gerekli tazminat miktarı belirlenir.
Karşılıklı hakaret davalarında uzlaşma olmazsa ne olur?
Taraflar karşılıklı hakaret davalarında uzlaşamadıkları takdirde mahkeme TCK 129/3 maddesini uygulamaktadır.
Mahkeme tarafların davranışlarını, olayın mahiyetini ve hakaretlerin niteliğini değerlendirerek taraflardan birine veya her ikisine ceza indirimini uygular ya da ceza vermekten vazgeçebilir.
Uzlaşma olmasa da hakim somut olayın özelliklerine göre orantılı bir karar vermektedir.
